Chương 27:

Biển đêm đen đặc.

Dương rơi thẳng khỏi mép cảng, cơ thể đập mạnh xuống mặt nước rồi bị dòng triều hung dữ kéo tuột xuống sâu hơn.

Phía trên đầu, ánh lửa từ kho hàng vẫn đỏ rực như một đốm sáng khổng lồ xé toạc màn đêm. Tiếng người gào thét, tiếng súng, tiếng gỗ nổ lách tách hòa lẫn vào nhau, nhưng tất cả càng lúc càng xa.

Dưới đáy nước, chỉ còn tiếng ù ù nghẹn đặc bên tai. Bóng tối quấn lấy anh.

Cơ thể nặng trĩu. Và ký ức từ đâu chậm rãi trồi lên trong đầu như một vở tuồng cũ.

Dương không nhớ rõ mặt cha mình.

Ký ức đầu đời chỉ là một đôi ủng da đen bóng, nghe những tiếng bước chân cộp cộp, rồi mùi thuốc lá Tây hăng hắc và bàn tay to lớn đủ sức nhấc bổng anh lên như nhấc một món đồ quý.

Mẹ anh từng kể, cha anh là một hạ sĩ người Pháp đóng quân ở thương cảng miền Nam.

Ngày ấy, bà chỉ là một đào hát trong gánh cải lương rong, không phải đào chánh, cũng chẳng nổi tiếng gì. Nhưng bà lại có một giọng ca man mát buồn, da diết đến mức mỗi lần cất lên, cả sân đình đang ồn ào cũng phải im bặt. Bà đẹp theo kiểu đàn bà Nam Kỳ xưa, mắt dài, mi cong, môi nhỏ.

Tối nào người lính ấy cũng lén bỏ doanh trại, mặc nguyên quân phục, ngồi ở hàng ghế cuối, chỉ để nghe bà hát.

Ban đầu là ánh mắt.

Rồi những bó hoa dại vụng về. Những viên kẹo bơ từ tàu Tây.
Một chiếc khăn tay thêu lệch chỉ.
Và những buổi tối ngồi sát mép bến nước, nghe ông ta dùng thứ tiếng Việt ngọng nghịu để hứa về một mái nhà nhỏ, một mảnh sân có giàn hoa giấy, một đời yên ổn sau chiến sự.

Mẹ Dương tin.

Tin như người ta tin lời thề trước bàn thờ tổ.

Tin đến mức bỏ cả gánh hát, dọn về một căn nhà gỗ ọp ẹp gần bến cảng, chờ người đàn ông ấy trở về sau mỗi đợt đóng quân.

Rồi Dương ra đời.

Một đứa trẻ da sáng hơn người thường, đôi mắt thì sâu hoắm, sống mũi cao. Người trong xóm nhìn anh bằng nửa thương hại, nửa dè bỉu.
Nhưng mẹ anh vẫn ôm anh vào lòng như báu vật trời cho bà.

Bà từng nghĩ, chỉ cần có con, có người đàn ông ấy, dù cho nghèo một chút cũng được. Chật vật một chút cũng được.

Miễn là còn đủ một gia đình. Nhưng khi Dương lên năm tuổi, người đàn ông kia đùng một cái rời đi.

Ông bị gọi về Pháp sau đợt điều chuyển cuối cùng. Lúc đầu thư vẫn gửi về.

Một tháng một lá.

Có khi kèm một ít tiền. Mẹ Dương cứ cầm thư đọc đi đọc lại đến nhăn nhúm cả giấy.

Hai tháng.

Ba tháng.

Nửa năm.

Rồi mất hút.

Không thư, không tin tức, không dấu vết. Như thể ông ấy chưa từng tồn tại. Mẹ Dương không chấp nhận. Ngày nào bà cũng trang điểm, dù trong nhà chỉ còn nắm gạo cuối. Dù áo cũ đã sờn tới rách chỉ. Dù son phấn chỉ là thứ bột trắng rẻ tiền mua ngoài chợ.

Bà vẫn ngồi trước chiếc gương nứt một góc. Tỉ mỉ kẻ lại chân mày. Dặm lớp phấn thật đều. Tô môi đỏ như hồi còn hát trong gánh. Rồi bà cũng khoác bộ áo hát cũ bạc màu, đi ra bến cảng.

Ngồi chờ từ sáng đến chiều, từ chiều sang tối.

Bà chờ một con tàu, chờ một bóng người quen thuộc… Chờ một lời hứa.

Còn Dương, anh cứ tiếp tục lớn lên giữa cái đói nghèo… Đến khi nhận thức được thì anh cũng đã hiểu rõ được hoàn cảnh của mình, của mẹ.

Anh đi mót than rơi dưới bến tàu. Vác bao hàng thuê. Nhặt đầu lọc thuốc Tây người ta bỏ dở đem bán.

Có những đêm bụng đói quặn tới mức nằm co trên giường, mà không ngủ được, chỉ biết nhìn mẹ ngồi ngoài hiên hướng ra bến nước.

Người ta cười bà. Là một đào hát điên. Một con đàn bà chờ chồng Tây đến hóa dại. Một người mẹ, người vợ giữ lời hứa còn hơn giữ mạng, giữ con.

Nhưng bà vẫn chờ.

Cho đến năm Dương mười tuổi. Một thủy thủ từ Marseille trở về cảng, nhận ra cái tên người đàn ông đó. Hắn cười khẩy, vừa uống rượu vừa buông một câu như nhát dao cắm thẳng vào ngực bà.

Ông ta vố đã có gia đình ở Pháp, có vợ con. Sống yên ổn từ lâu.

Mẹ Dương đứng chết lặng.

Bà không khóc. Không gào, không gặn hỏi thêm gì nữa. Bà chỉ lặng người rất lâu, rồi quay lưng bước về nhà.

Hôm đó trời mưa rất lớn.

Đêm xuống, bà lôi chiếc rương cũ ra. Bộ áo hát đẹp nhất ngày xưa được lấy ra khỏi lớp vải vàng úa. Bà trang điểm kỹ hơn mọi hôm. Phấn trắng phủ kín gương mặt gầy guộc. Mày kẻ đậm. Môi son đỏ thẫm như thuở còn xuân thì.

Dương khi ấy mới mười tuổi, ngồi co trong góc nhà nhìn mẹ mà thấy sợ.

Bà ngồi trước gương rất lâu. Rồi cầm cây quạt cũ.

Khẽ hát.

Giọng vọng cổ vang lên giữa căn nhà gỗ nghèo nàn, giọng bà run run, đẹp đến rợn người.

“…Người hẹn với em một mùa trăng cũ, mà trăng đã tàn theo nước chảy mây trôi…”

“Bến cũ còn đây, sao người biền biệt,
để một thân này lẻ bóng giữa sông trôi…”

Bà ngừng lại, bật cười khẽ. Rồi hát tiếp, giọng lạc hẳn đi.

“…Nếu duyên nợ chỉ là câu hát cũ,
thì xin thôi… em trả lại người…
Tình em gửi hết theo dòng nước lớn,
có trôi về nơi ấy… người còn nhớ em không…?”

Dương nhớ rất rõ. Đó là lần cuối cùng anh nghe mẹ hát.

Bà quay sang vuốt tóc anh. Đôi bàn tay gầy guộc, mắt bà đỏ hoe nhưng lại chả rơi giọt nước mắt nào.

Trong kí ức của anh, anh nhớ là bà nói, giọng rất nhỏ:

– Sau này… đừng yêu ai nhiều quá, nghe con.

Dương chưa kịp hiểu thì bà đã đứng dậy.

Đi ra bến sông. Đêm đó nước đen như mực, gió thì thổi mạnh, mang theo cơn mưa lất phất.

Bà đứng bên mép cầu gỗ, tà áo hát bay phần phật như một chiếc bóng.

Rồi không ngoảnh đầu lại. Như bước lên sân khấu lần cuối.

ẦM.

Mặt nước nuốt chửng bà.

Dương chạy theo, gào thét kêu mẹ đến rách cổ, gào đến nỗi khi giọng của anh cất lên thì chẳng còn âm thanh nào phát ra nữa… Nhưng trước mắt anh, chỉ thấy vòng nước loang rộng rồi tan dần vào bóng tối.

Xác bà được vớt lên sau hai ngày. Mái tóc vẫn còn mùi phấn hát. Môi đỏ lem nhoè…

Từ ngày đó, Dương không khóc nữa.

Anh không tin lời hứa. Không tin gia đình, anh không tin thứ gọi là tình yêu.

Anh sống như một con thú hoang, lớn lên giữa bến cảng, lăn lộn nơi gầm cầu, xó chợ. Từ khoảnh khắc ấy, anh trở thành một đứa trẻ không nhà. Người ta gọi anh là thằng con lai.

Thằng không cha.

Đứa con của con đào hát điên.

Có lúc Dương ngủ dưới mái hiên chợ. Có khi co ro bên kho than ở bến tàu. Có hôm vì đói quá, anh lén trộm trái cây ngoài sạp hàng, bị đánh đến trầy trụa, rách da.

Rồi vào một buổi chiều mưa lớn.
Dương ngất trước cửa một tiệm may cũ nằm sâu trong con phố gần thương cảng.

Khi tỉnh dậy, thứ đầu tiên anh ngửi thấy là mùi vải mới. Mùi hồ, lẫn vào mùi kim chỉ. Và tiếng kéo cắt vải đều đặn vang lên trong gian phòng nhỏ. Người cứu anh là một người đàn bà góa, tên Thơm – Bà Hai Thơm.

Bà là chủ tiệm may nhỏ đã tồn tại mười năm giữa khu phố cũ. Bà không hỏi cha mẹ anh là ai, cũng không hỏi vì sao anh lang thang. Chỉ đặt trước mặt anh một chén cháo nóng rồi nói:

– Muốn ở thì ở. Nhưng không có không công đâu.

Dương ở lại.

Ban đầu chỉ là làm việc nhà phụ. Lau bàn, xách nước, đốt đèn, nấu cơm. Dần dần bà Thơm nhờ anh gấp vải, phân loại chỉ.

Những công việc nhỏ nhặt phụ bà may vá. Những công việc tưởng chừng như nhỏ nhặt. Nhưng với một đứa trẻ từng lang bạt đầu đường xó chợ và đói tới lả người, thì đó là lần hiếm hoi anh cảm thấy bản thân mình có lại được hơi ấm gia đình.

Bà Thơm là kiểu người không mấy dịu dàng, tính bà nghiêm nếu không nói là khó tính.

Cây thước gỗ trong tay lúc nào cũng gõ cộp cộp lên bàn nếu Dương làm sai.

Nhưng cũng chính bà kiên nhẫn ngồi lại dạy anh từng điều một.
Dạy cầm kim, xỏ chỉ. Dạy đo vải, cắt vải.

Dạy cách nhìn dáng người để đoán số đo. Dạy cả chữ viết nữa.

Buổi tối, khi tiệm đóng cửa, bà bắt Dương ngồi dưới ngọn đèn dầu học đọc, học viết, học tính toán sổ sách.

– Biết chữ thì sau này không ai dễ lừa mày, ra đường cũng có thể ngẩng cao đầu một chút.

Những năm tháng đó là quãng đời bình yên hiếm hoi nhất của Dương. Anh lớn lên giữa tiếng máy may lạch cạch, tiếng kéo cắt vải và mùi nắng phơi trên những xấp lụa.

Từ một thằng bé gầy trơ xương, anh thành thiếu niên cao gầy, tay anh khéo hơn bất kỳ thợ học việc nào. Anh biết may áo dài, may sơ mi. May vest kiểu Tây cho thương nhân Pháp. Rồi anh cũng nói được tiếng Pháp, giao thiệp rộng hơn.

Thậm chí sửa quân phục cho lính đồn trú. Khách quen dần nhớ tới cậu thanh niên có gương mặt hiền hiền, tính tình nhã nhặn… Sản phẩm làm ra ai cũng ưng bụng.

Dương từng nghĩ…

Có lẽ đời mình sẽ dừng lại ở đó. Ở một tiệm may nhỏ, anh cứ sống một cuộc sống lặng lẽ như vậy là quá đủ rồi.

Nhưng năm Dương hai mươi tuổi… Bà Thơm ngã bệnh.

Ban đầu chỉ là những cơn ho khan kéo dài. Rồi bà ho ra máu. Người gầy rộc đi từng ngày.

Tiệm may thì vẫn mở. Khi bà khỏe thì vẫn cố ngồi cắt vải. Nhưng tay thì run dần. Có lúc cầm kéo cũng không vững.

Dương đưa bà đi bệnh viện nhờ đốc tờ giỏi nhất chạy chữa. Dốc hết tiền dành dụm. Bán cả vài cuộn lụa quý.

Nhưng… Vẫn không giữ được.

Đêm cuối cùng, vẫn là trời mưa đập lên mái ngói lộp bộp.

Bà Thơm nằm trên chiếc giường trong căn phòng nhỏ.

Hơi thở bà dần đứt quãng, đôi mắt mệt mỏi nhìn Dương ngồi bên cạnh.

Sau một lần mất mẹ, anh thấy mình càng sợ cảm giác mất một người thêm lần nữa. Đến mức chỉ nghĩ tới thôi, nước mắt đã trào ra không kềm được mặc dù trước đó đã tự thề rằng mình sẽ không khóc nữa.

Bà nhìn anh rất lâu.

Đôi mắt già nua sớm đã không nhìn rõ mặt anh nữa rồi.

Bà khàn giọng:

– Má.. không đẻ ra mày…

– Nhưng coi như nuôi được một thằng con tử tế.

Dương cúi đầu, nắm chặt tay bà run run mà hông nói được gì. Cổ họng nghẹn cứng.

Bà khẽ đẩy chiếc chìa khóa đồng cũ vào tay anh.

– Tiệm này… từ nay là của mày… Nhớ…Sống cho đàng hoàng, tử tế,…

Bà mất ngay đêm đó.

Chỉ nhìn Dương mỉm cười, rồi yên lặng ra đi như ngọn đèn dầu tắt.

Sau tang lễ, Dương đứng một mình giữa tiệm may mà thấy lòng mình trống trải đến lạ… Tiếng máy may im bặt. Và chiếc chìa khóa lạnh ngắt trong tay.

Từ hôm ấy…

Tiệm may Thơm trở thành của Dương.

Một tiệm nhỏ nằm khuất trong phố cũ. Bề ngoài chỉ may đo, sửa áo quần cho khách quen.

Anh giữ nguyên cách bà từng sống.
Sáng mở cửa từ rất sớm. Tối kiểm sổ rồi mới tắt đèn. Cuộc đời lặp đi lặp lại như một đường chỉ đều tay.Tay nghề của Dương càng lúc càng nổi tiếng.

Anh không chỉ may đẹp, mà rất kỹ. Một đường lệch nửa phân cũng tháo ra may lại. Khách thương nhân thích vest Tây tìm tới anh.

Viên chức trong phố đặt sơ mi. Phụ nữ khá giả đặt áo dài. Lính đồn trú đem quân phục tới sửa.

Tiệm may nhỏ khuất trong con hẻm cũ bắt đầu đông khách. Có hôm Dương may xuyên đêm, ngón tay rướm máu vì kim, nhưng vẫn cúi đầu cặm cụi dưới ánh đèn dầu.

Có lẽ bà Cam nói đúng. Biết chữ, biết nghề. Cực thì có cực nhưng ít ra không chết đói.

Vài năm sau, khi đã ngoài hai mươi. Dương gom đủ tiền. Anh mua lại một căn nhà mặt phố gần khu trung tâm thương cảng.

Rộng hơn, sáng sủa, đông người qua lại hơn. Tiếng máy may lạch cạch vẫn vang từ sáng tới tối.

Mùi lụa, hồ vải và gỗ mới trộn vào nhau. Dương thuê thêm thợ học việc. Dạy họ cách đo vai, cắt gấu. Lấy số đo, khâu cổ áo. Cách anh từng được dạy.

Khách bắt đầu gọi anh là ông chủ Dương. Một người đàn ông trẻ, nhã nhặn, nhiệt tình, tay nghề thì khỏi phải bàn.

Nếu cuộc đời cứ như thế…

Có lẽ anh sẽ chỉ là một ông chủ tiệm may, lặng lẽ già đi giữa vải vóc và kim chỉ.

Nhưng rồi anh lại gặp được Hai Thiện.

Đó là một đêm cuối mùa mưa.

Một đối tác làm ăn ép anh đi gặp khách ở một quán bar lớn gần bến cảng.

Dương vốn hiếm khi tới những nơi như vậy. Anh không thích tiếng nhạc. Không thích rượu, không thích đám người cười quá lớn và nói mấy câu bằng mặt không bằng lòng.

Nhưng hôm đó anh vẫn đi. Bar chìm trong ánh đèn đỏ tối. Khói thuốc lơ lửng sát trần. Mùi rượu mạnh, nước hoa đắt tiền và mồ hôi người trộn vào nhau nồng đến nghẹt.

Nhưng rồi… giữa đám đông đang lắc lư trong men rượu và khói thuốc, một cái chạm vai thoáng qua, một ánh mắt vô tình dừng lại lâu hơn bình thường… đã khẽ rạch vào lớp lạnh lẽo cố hữu trong lòng Dương. Từ khoảnh khắc ấy, một thứ tình cảm âm thầm bắt đầu bén rễ, chỉ từ một lần nhìn nhau giữa chốn xa lạ.

Những dòng ký ức về cái tên Hai Thiện chạy trong dầu Dương nhưng một cuộn phim đã nhòe, mờ dần, mờ dần, rồi trở về bàn tay run run của Mẫn khi đeo sợi dây chuyền bạc lên cổ anh, đột nhiên hiện lên rõ hơn mọi thứ.

Có lẽ, ở một góc nhỏ nào đó trong lòng mình…Dương không muốn chết nữa…

Rồi…

ÙM.

Một bóng người từ trên mép cảng lao xuống. Cánh tay mạnh siết lấy cổ áo Dương.

Kéo anh lên khỏi dòng nước, khỏi bóng tối và cái chết đang bủa vây.

Trước khi ngất hẳn, Dương chỉ kịp thấy mái tóc ướt sẫm lướt qua mặt nước.

Một gương mặt nhòe đi giữa sóng.

Và giọng ai đó khàn đặc, quen thuộc vọng lại bên tai mặc dù chỉ mới nghe vài lần.

– Dương! Dương ơi, trả lời tôi đi Dương…